سفره هفت سین باید سفید باشد چرا که نشانه پاکی و سفید بختی و روشنایی است و نیز نشانه جهان بی پایان است که بارگاه یزدان در آن است. به گزارش ایسنا، در سفره و یا همان خوان نوروزی مواد و چیدنیهایی گذاشته میشود که هرکدام نشانه و نمادی از سلامتی، رزق و روزی، زایش، برکت و ... است.
سبزه
شاید زیباترین ویژگی سفره هفت سین را میتوان به وجود سبزه آن دانست، به این دلیل که سبزه با رنگ و طراوت خود دلها را شادمان می سازد و با نگریستن به آن طلوع سال جدید را زیباتر میکند.
در ایران باستان رسم بر این بود که بیست و پنج روز قبل از نوروز در کاخ پادشاهان دوازده ستون از خشت خام برپا میساختند و بر هرکدام یک نوع غله میکاشتند و معتقد بودند اگر سبزهها خوب بروید سال پر برکتی است.
در ایران باستان دانههای گندم، جو، برنج، لوبیا، عدس، ارزن، باقلا، نخود و کنجد را بر این ستونهای خشتی میکاشتند و روز ششم فروردین آنها را برمی چیدند و به نشان برکت و باروری در تالارها پخش میکردند و معمولا سه قاب از سبزه به نماد اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک بر خوان میگذاشتند و اغلب کنار آنها گندم، جو و ارزن که نقش مهمی در خوراک مردم داشتند سبز می کردند تا سبب فراوانی این دانهها در سال جدید گردد.
امروزه نیز آن چیزی که وجودش بر سر سفره هفت سین ضرورت دارد، سبزه است.
مردم یزد از نیمه اسفند به سبز کردن سبزه در کاسه و بشقاب و حتی بر روی کوزههای سفالی میپردازند. زرتشتیان رویش سبزه را در نوروز نشان تازه شدن زندگی و فصل رویش دانهها که خود برکت زندگی محسوب میشود، میدانند.
در گذشته زرتشتیان یزد بیشتر "تره تیزک" را که در گویش خود بدان "ششه" میگویند بر روی کوزههای سفالی سبز میکردند.
دانههایی که امروزه کشت میشود بیشتر گندم و عدس است ولی ماش و تره تیزک را نیز سبز میکنند. معمولا تره تیزک را یک شبانه روز خیس میکنند سپس آن را در کیسههای پارچهای نازک می ریزند و در جایی گرم قرار میدهند تا جوانه بزند، جوانه زدن دانهها را در گویش زرتشتیان یزد روز آمدن میگویند، بعد از آن که دانههای روز آمده را در بشقابهای پهن بی لبه که معمولا سه عدد و مخصوص کاشتن سبزه هستند، ریختند، روی جوانهها را پردهای از ماسه نرم میریزند و آب میدهند تا سبز شود.
آتشدان (مجمر)
بر سر سفره هفت سین زرتشتیان وجود آتشدان، نماد اردی بهشت امشاسپند، اهمیت خاصی دارد. آتش این مجمر از آتش مقدس مایه میگیرد معمولا در کنار آتشدان دانههای اسفند کندر اشتره و نیز چوبهای خوشبو چون عود و صندل وجود دارد.
روشنایی تجلی اهورا مزدا است و نماد درستی و نیک اندیشی و راستی بنابراین باید بر سر سفره هفت سین باشد. در ایران باستان در دو سوی آتشدان شمعدانهای گرانبها یا چراغ مینهادند و آنها را میافروختند و این نشانی از دنیای پرفروغ بی پایان بود که اهریمن بدانجا راه ندارد.
کتاب مقدس
یکی دیگر از چیدنیهای خوان نوروزی وجود کتاب مقدس به عنوان نماد اهورا مزدا است. در دوران ساسانیان کتاب اوستا را برخوان می گذاشتند و قبل از فرا رسیدن سال قسمتی از آن را که معمولا "فروردین یشت" است، می خواندند و از فرورهای شاهان، پاکان، پارسایان، دلاوران و شهسواران که در "فروردین یشت" نام آنها آمده، یاد میکردند.
امروز بر سر سفره نوروزی ما مسلمانان قرآن و بر سر خوان نوروزی کلیمیان تورات گذاشته میشود و هر کس قسمتی از کتاب دینی خود را میخواند تا سال نو را با آیههای مبارک الهی شروع کرده باشد.
کوزه آب
در گذشته کوزه آب که توسط دختران نابالغ از چشمهها پر میشد با زینتی از گردنبندها بر سر خوان نوروزی نهاده میشد. امروزه کوزه سفالی را پر از آب میکنند و به جای جواهرات با سبزه و روبان تزیین میکنند و همراه با تاس مسین پر از آب و برگهای آویشن در حالی که یک عدد انار سرخ هم در آن نهادهاند، بر سفره می گذارند.
نان
نان که نمادی از برکت است، چه در گذشته و چه در حال بر سر سفره نوروزی میگذاشتند و اکنون نیز یا نان سنگک بزرگی می پزند و برای برکت سفره بر آن میگذارند یا اینکه نان را به صورت کماج شیرین درآورده بر خوان نوروزی مینهند. در زمان ساسانیان گرده نانهایی به اندازه یک کف دست یا اندکی کوچکتر می پختند که به آنها "درون" میگفتند و گاهی بر آن نوعی نیایش میخواندند و بدین ترتیب نانهای نوروزی را برکت میبخشیدند.
امروزه زرتشتیان علاوه بر نان معمولی نانهای دیگری مانند کماج، نان شیر و چند نوع شیرینی خانگی که بیشتر جنبه تشریفاتی دارد، میگذارند.
بر سر سفره هفت سین یزدیها شیرینیهای معروف یزدی هم به چشم میخورد که معمولا در دیسهای بزرگ به طرز زیبایی چیده میشود و در اعیاد و جشنها و به ویژه عید نوروز مصرف فراوان دارد.
تخم مرغ
تخم مرغ بن مایه خوان نوروزی است و به صورت رنگ کرده میبایست بر سر سفره هفت سین جلوه نمایی کند، زیرا که تخم و تخمه نمادی است از نطفه و نژاد و در روز جشن تولد آدمیان که تخمه و نطفه پدیدار میگردد تخم مرغ تمثیلی است از نطفه باروری که به زودی باید جان بگیرد و زندگی یابد و زایش کیهانی انجام پذیرد. پوست آن هم نمادی است از آسمان و طاق کیهان.
آیینه
به اعتقاد زرتشتیها چون آخرین ماه سال زمان تولد آدم ابوالبشر است، بنابراین باید نمادی از آن در خوان نوروزی باشد تا شکل پذیری آسان شود. از این رو آیینهای در بالای خوان نهاده میشود و در اطراف آن شمع یا چراغی میگذارند. اغلب تعداد شمعها با تعداد فرزندان خانواده ارتباط دارد و نیز آیینهای دیگر در زیر تخم مرغ گذاشته میشود تا انعکاس وجود آدمی در آیینه دیده شود و نیز آیینه زیر تخم مرغ هم نمایانگر تحویل سال است.
وقتی که گاو آسمانی، کره زمین را از شاخی به شاخ دیگر میافکند در آن زمان تخم مرغ بر روی آیینه خواهد جنبید، در جلوی آیینه هم مشتی گندم به نشانه روزی فراخ میپاشند.
سمنو
سمنو که از جوانههای تازه رسیده گندم تهیه میشود، نماد فراوانی خوراک و غذاهای خوب و پر نیرو است و نیز نمادی برای زایش گیاهی و بارور شدن گیاهان توسط فرورهاست.
سنجد
سنجد که عطر برگ و شکوفههای آن محرک عشق و مهر است و از مقدمات اصلی زایندگی به شمار میآید، باید بر سر خوان نوروزی نمایان باشد. وجود سنجد در سفره نوروزی انگیزه زایش کیهانی است گاه زرتشتیان دانههای سنجد را با آویشن در هم میآمیزند و همراه با نقل و سکه بر سر سفره نوروزی میگذارند.
سیر
نماد میکروب زدایی و پاکیزگی محیط زیست و سلامت بدن و نیز زدودن چشم زخم است که باید حتما بر سر سفره نهاده شود.
به اعتقاد زرتشتیان بوی سیر دیوان را میگریزاند. زرتشتیان سیر را با تکههای نان که در آن ترید کردهاند، در مراسم پرسه با سداب به کار میبرند و بر سر سفره نیایش میگذارند.
پوست سیر را هرگز در جایی نمیگذارند زیرا معتقدند از سحر هم بدتر است، به همین جهت برای کندن پوست آن ابتدا سیر را در آب میخیسانند و بعد پوستش را میکنند، هم چنین معتقدند اگر پوست سیر را با پیاز گلپر و اسفند در خانه بسوزانند، به خصوص در صبح روز پنجشنبه، بویش، خانه را پاک میکند.
سرکه
همانند سیر نمایانگر پاکی محیط، زدودن آلودگی و باطل کردن سحر و جادو است.
سماق
سماق نماد عشق مهر و پیوند دلها است که بر سر سفره هفت سین نهاده میشود.
سپند(اسفند)
اسفند نیز نشانهای است از دفع چشم زخم که در زمانهای کهن مقدس بوده، است و در مراسم نیایشی به کار می رفته است. امروزه نیز ار آن برای دفع چشم زخم و به نیت درود فرستادن برای عزیزان از دست رفته و همچنین ضد عفونی کردن محیط استفاده میشود.
زرتشتیان اسفند را در خوانچه مخصوصی مینهند چراکه نشانه همه امشاسپندان و مقدسان است. اسفند همراه با کندر و دیگر خوشبوهای مخصوص آتش همیشه در خانه زرتشتیان وجود دارد و روزی 2 تا 3 بار آنها را برآتش می ریزند به خصوص در مراسم سوگواری و شادی اسفند دود کردن امری رایج است.
سکه
پول زرد و سفید در خوان نوروزی نمادی است از شهریور امشاسپند که موکل است بر فلزات و بودن آن بر سر خوان که موجب برکت و سرشاری کیسه است.
بر سر خوان نوروزی زرتشتیان و گاه غیر زرتشتیان چیدنیهای دیگر هم نهاده میشود؛ شیرینی و نقل که نماد شیرین کامی است؛ گلابدان پر از گلاب و همچنین سبزی خوردن، پنیر و کاهو که طراوت و نیز زیبایی سفره را دو چندان میکند.
در برخی از سفرهها آرد هم وجود دارد که آن هم نمادی است از برکت نوروزی اما دو چیز مهم دیگر بر سر سفره هفت سین نمادین است، یکی انار و دیگری تنگ ماهی.
انار
انار از مقدس ترین درختان است که تقدسش را همچنان تا به امروز حفظ کرده است. درخت انار به سبب رنگ سبز تند برگهایش و نیز به جهت رنگ و شکل غنچه و گل مانندش، همانند آتشدان است و همیشه مقدس بوده است. پردانگی انار نماینده برکت و باروری و رزق فراوان است و نمادی است از باروری ناهید.
زرتشتیان معمولا در تاس مس پر از آب یک عدد انار هم میگذارند با این باور که این میوه پردانه در سال جدید برکت و رزق فراوان برای خانواده به همراه داشته باشد، به ویژه انارهای خوش آب و رنگ و آبدار شهر کویری یزد که اکثرا برای استفاده در سفرههای هفت سین در پوششی از کاه در گودالهای زمینی نگه داری می شود تا در سال نو به زیبایی سفره هفت سین بیفزاید.
ماهی
یکی دیگر از زینت دهندگان سفره هفت سین، ماهی است، اسفند ماه در برج حوت است و حوت یعنی ماهی. در هنگام نوروز برج حوت به برج حمل تحویل میگردد و از این رو نمادی از آخرین ماه سال در خوان نوروزی گذاشته میشود. علاوه بر آن ماهی یکی از نمادهای آناهیتا فرشته آب و باروری است که وظیفه اصلی نوروز را که باروری است بر عهده دارد. خوردن سبزی پلو با ماهی نیز در شب عید از این روست و ظرف پر از آب با چند ماهی قرمز نمادیست از روزی حلال.
گل بیدمشک
گل بیدمشک نمادی است از اسپندارمذامشاسپند و گل نیز ویژه اسفند ماه است به خصوص گل بیدمشک که از عطر خاصی نیز برخوردار است و در معطر ساختن فضای خانه نقش بسزایی دارد.
نارنج
نمادی است از گوی زمین و هنگامیکه در ظرف آبی نهاده شده باشد، نمادی است از گوی زمین در کیهان و گردش آن بر روی آب نمودار گذاشتن برجهای دوازده گانه و تحویل سال است.
علاوه بر اینها بر سر سفره زرتشتیان کاسهای پر از پالوده خانگی و نیز کاسهای از خشکبار ترش مزه مانند برگه شفتالو، برگه زردآلو، آلبالو و آلوچه را که قبلا در آب خیساندهاند، نیز میگذارند و نیز مقداری پسته، فندق، بادام زمینی و تخمه را که قبلا خندان کرده و بو دادهاند، داخل کیسهای به نام دولک میریزند و به عنوان آجیل نوروزی بر سر سفره مینهند.
علاوه بر آن بر سر سفره هفت سین گلهای زیبا و خوشبویی چون گل نرگس، گل سنبل و گل شب بو که نوید بخش بهار هستند، دیده میشود.
زمانیکه سفره چیده شد همه اهل خانه حمام رفته و لباس نو پوشیده، گرد سفره هفت سین مینشینند و چند دقیقه مانده به تحویل سال همگی با هم خواندن سرودهایی، خداوند را سپاس و نیایش میکنند.
سال که تحویل شد جملگی با شادی وصف ناپذیری سال جدید را تبریک گفته، روبوسی میکنند؛ بانوی خانه آینه و گلاب پاش را از سر سفره برداشته و گلاب را در دست هر کدام می ریزد و همزمان آیینه را رو به روی چهره آنها میگیرد تا روی خود را ببیند. این کار از سالخورده ترین فرد خانواده شروع می شود.
آن گاه همگی به وسیله نقل خوشمزه یزدی(معمولا نقل بیدمشکی، نقل بادام و یا نقل پسته) که در قنادیهای یزد تهیه میشود و نیز سایر شیرینیها پذیرایی شده، دهانشان را شیرین می کنند. سپس پدر خانواده به همه اعضای خانواده عیدی میدهد و بعد از آن مقداری از غذاهای درون سفره با شادی صرف میشود
رایحه پاکیزگی به فضای خانه، روح سرسبزی و طراوت بخشیده است .لباس های نو بر تن کرده ایم و درکنار سفره هفت سین به انتظار نو شدن نشسته ایم.سفره زیباست و همه منتظر حلول سال نو. هیجانی زیبا، تمام وجوداعضای خانواده رادربرگرفته است.این سفره یک سفره خیالی و پوچ و بی معنی نیست، بلکه نشانه ای از آن است که در آغاز سال که روز و سال نو می شود ما نیز نفس خویش راتهذیب کنیم و بر آن تزکیه ارج نهیم تا خداوندی که هفت آسمان را آفریده و هفت دریا را زیر آن نشانده ، بدین وسیله هفت نماد را فرا روی ماقرار داده و به ما نشان می دهدکه به کدامین وجه زندگی خویش را سپری کنیم و با نشستن و برخاستن در کنار این سفره، اسطوره عشق و صفا و پاکی ای را که درآن وجود دارد، در جسم و روح خود منعکس کنیم.
سین اول، سنجد
سنجد نماد سنجیده عمل کردن است.سنجد را بر این باور بر سفره می گذارند که هرکس با خویشتن عهد کند درآغازسال هرکاری را سنجیده انجام دهد.سنجد نشانه گرایش به عقل است؛ احترام به تفکر و ترویج و خردمندی.
سین دوم، سیب
دومین سینی که برسفره می نهند سیب است که نماد سلامتی و عشق می باشد.
سین سوم، سبزه
سبزه پس از سنجد و سیب بر سر سفره گذاشته می شود که نشانه خرّمی و شادابی و خوش اخلاقی است.سبزی با خود شادابی ، نیکویی و سرزندگی را به همراه می آورد. رنگ سبز ارتعاش افکار ما را موزون نگه می دارد و به ما آرامش می دهد.
سین چهارم، سمنو
سمنو مظهر صبر و مقاومت و عضو عدالت و قدرت است.
سین پنجم، سیر
سیر به نشانه رعایت حدود و مرزهاست. به سفره هفت سین راه یافته تا پای را از گلیم خویش بیرون ننهیم .سیر نماد مناعت طبع است یعنی انسان باید همواره با قناعت بر جهان بنگرد. پس سیر که نشانه قناعت و یادآور امتناع از تجاوز است را بر سر سفره می نهیم تاانسانی عاقل ،سالم ،شاداب، قوی و قانع باشیم.سیرچشمی و چشم سیری از بزرگ ترین صفات انسان برتر است.
سین ششم، سرکه
سرکه نماد پذیرش ناملایمات و نماد رضا و تسلیم است.واقف بر این نکته هستیم که زندگی پیوسته توام با رنج و مشقت و زحمت است و هیچ انسان متعهد و با مسئولیتی نیست که بدون دغدغه بتواند به زندگی ادامه دهد.خداوند، زمین و آسمان و انسان را آسوده و بی غم نیافرید و در هر مشقتی که می رسد ،حکمتی نهفته است و سرکه گویای تسلیم در برابر حکمت خداوند بزرگ و حکیم است.
و سین هفتم، سماق
آخرین سین سفره هفت سین سماق است.سماق نمادصبر و بردباری وتحمل دیگران است.صبر به انسان می آموزد که درگذر زندگی، خستگی راباید خسته کرد و کامیابی را باید یافت.
پس بیایید با ایمان به چنین ارزش هایی سال نو را آغازکنیم و با گرایش به عقل و غلبه بر ترس و اضطراب، تصمیم بگیریم زندگی را ازنو بسازیم….
تأثیر شگفتانگیز دعا بر سلامتی انسان
بـر اسـاس پژوهشی که در دانشگاه پنسیلوانیا صورت گرفت، با استفاده از نوعی رنگ رادیواکتیو فعالیت مغز را پیش از دعا و هنگام دعا و مراقبـه اسکن و از آن عکسبرداری کردند، که نشـان میدهد هنگام دعا و مراقبه فعالیت قـسمـت پیشانی " لوب فرونتال " مغز افزایش مییابد و فعالیت بخشی از مغز که احساس " خـود یـا من بودن " به ما میدهد کاهش مییابد، به عبارت دیگر مرز بین خود و دنیای خارج کـم رنگتر میشود. هم چنین دعا و مراقبه سبب تحریک فعـالـیـت هیپوتالاموس یعنی مرکز کنترل ضربان قلـب، فشار خون و هـورمـونهـایـی مثـل هـورمـون کورتیزول یا هورمون استرس می شود.
هورمون کورتیزول فعالیت دستگاه ایمنی بدن را مهار میکند بنابراین دعا و مراقبه سبـب کاهش هورمون کورتیزول و افزایش فعـالـیـت دستگاه ایمنی بدن میشود. این پژوهشها نشان میدهـد، دعـا سبب کاهش فشار خون، تخـفیـف درد و تـورم مفصلها و کاهش درد بیماران سـرطانـی مـیشود.
واحد مرکزی خبر: بر اساس گزارشهای رسانهها، میان این هواپیمای جاسوسی و مدلهای پیشین آن از جمله هواپیمای آر کیو - سه دارک استار RQ-۳ DarkStar شباهتهایی وجود دارد.
این هواپیما از نوع هواپیماهای بدون دم است که از فناوری بال پرنده استفاده میکند. در قسمت بالای هر بال این هواپیما برآمدگیهایی وجود دارد که به احتمال زیاد محل نصب حسگرهای ارتباط ماهوارهای موسوم به ست کام SATCOM است.
تا کنون جزئیات بسیار کمی از مشخصات هواپیماهای بدون سرنشین نیروی هوایی آمریکا منتشر شده است، اما کارشناسان فاصله دو سر بال این نوع هواپیماها (از انتهای یک بال تا انتهای بال دیگر) را حدود بیست تا بیست و هفت متر برآورد کردهاند.
نام اختصاری آر کیو به معنای آن است که این هواپیما هیچ نوع سلاحی را حمل نمیکند.
پیشتر در سال دو هزار و هفت عکسی ناواضح از این هواپیمای خاکستری رنگ نزدیک پایگاه هوایی قندهار منتشر شد که مقامات نیروی هوایی آمریکا صحت آن را تایید کردند. از آن زمان به بعد این هواپیما به علت ماهیت مرموز و همچنین عکس ناواضح منتشر شده از آن هیولای قندهار لقب گرفت.
بر اساس اعلام مقامات نیروی هوایی آمریکا، هواپیمای بدون سرنشین آر کیو - یکصد و هفتاد سنتینل قرار نیست جایگزین هواپیماهای بدون سرنشینام کیو - ۱ پردتور MQ - ۱ Predator یا هواپیمایام کیو - ۹ریپر MQ - ۹ Reaper شود که در حال حاضر در نیروی هوایی آمریکا از آنها استفاده میشود.
نیروی هوایی آمریکا از ماه دسامبر سال دو هزار و نه هیچ بیانیه یا خبری را درباره آر کیو - یکصد و هفتاد سنتینل منتشر نکرده است.
بر اساس برآوردهای انجام شده، این هواپیما تنها یک موتور دارد و وزن آن در زمان برخاستن از باند بیشتر از سه هزار و هشتصد و پنجاه کیلوگرم برآورد شده است.
از تفاوتهای طراحی این هواپیما با سایر هواپیماهای بدون سرنشین دیگر باید به نداشتن چندین ویژگی مشترک در اکثر هواپیماهای رادارگریز اشاره کرد؛ از جمله برآمدگی درهای محفظه محل استقرار چرخها و همینطور لبههای تیز حمله بالها. ساختار بال این هواپیما نیز خمیده است و اگزوز موتور توسط بالها پوشانده نمیشود.
همچنین بر اساس برآوردهای انجام شده، حداکثر ارتفاع پروازی این هواپیما حدود پنجاه هزار پا (تقریبا پانزده هزار و دویست متر) است.
موتور استفاده شده در این هواپیما نیز به احتمال زیاد از نوع موتور تی اف - سی و چهار TF۳۴ ساخت شرکت جنرال الکتریک است.
کارشناسان بر این باورند که حسگرهای این هواپیما از نوع الکتریکی - نوری / مادون قرمز است و از سامانه راداری AESA به معنای آرایه فعال جاروی الکترونیکی استفاده میکند. این رادار در داخل بدنه اصلی هواپیما تعبیه شده است. همچنین دستگاههای ارتباط اطلاعاتی این هواپیما نیز روی برامدگیهای بال قرار دارد.
برخی دیگر از کارشناسان نیز عقیده دارند در برامدگیهای شکم و بالهای این هواپیما فضایی تعبیه شده است که میتوان مواد منفجره را در آنجاسازی کرد و بدین ترتیب از هواپیمای مذکور در عملیات جنگی یا جنگهای الکترونیک نیز بهره برد.
مرکز کنترل هواپیماهای آر کیو - یکصد و هفتاد سنتینل در اسکادران سیام جاسوسی نیروی هوایی آمریکا -مستقر در فرودگاه تونوپا در نوادای آمریکا- قرار دارد. این مرکز از اول سپتامبر سال دو هزار و پنج آغاز به کار کرده است.
کارشناسان بر این باورند که اعزام این هواپیما به افغانستان در حالی که نیروهای طالبان هیچ نوع راداری در اختیار نداشتند تنها یک معنا داشت: جاسوسی در پاکستان یا ایران.
روزنامه جونگ آنگ کره جنوبی پیشتر در ماه دسامبر سال دو هزار و نه در گزارشی نوشت هواپیمای بدون سرنشین لاکهید مارتین آر کیو - یکصد و هفتاد سنتینل نخستین پرواز آزمایشی خود را در این کشور انجام داد. بر اساس این گزارش، پروازهای آزمایشی هواپیمای مذکور در کره جنوبی چند ماه به طول انجامید. همچنین در این گزارش آمده است هدف از طراحی هواپیمای مذکور، جایگزینی آن با هواپیماهای جاسوسی لاکهید یو - دو Lockheed U-۲ بود. کارشناسان عقیده دارند هدف از اعزام این هواپیما به کره جنوبی جاسوسی از برنامه موشکهای بالستیک کره شمالی بود.
رسانهها در ماه اوت سال دو هزار و ده گزارش دادند این هواپیمای بدون سرنشین آمریکا به قابلیت تصویربرداری مجهز شده است.
از جمله عملیاتی که توسط این هواپیماها انجام شد میتوان به پروازهای متعدد بر فراز پاکستان با هدف جاسوسی از عمارت محل اختفای بن لادن در «ابوت اباد» اشاره کرد. در شامگاه روزهای اول و دوم ماه مه سال دو هزار و یازده یعنی زمان کشته شدن بن لادن نیز پرواز این هواپیما دست کم یک بار در منطقه مشاهده شد.
این هواپیما تصاویر مربوط به حمله نیروهای آمریکایی را به خانه بن لادن به صورت زنده برای باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا و مشاوران امنیتی وی مخابره میکرد.
از دیگر کاربردهای هواپیمای آر کیو - یکصد و هفتاد سنتینل، استراق سمع ارتباطات بیسیم ارتش پاکستان در منطقه ابوت اباد در زمان انجام عملیات مذکور بود.
روزنامه لس آنجلس تایمز نیز در گزارش خود در تاریخ بیست و هفتم ماه مه به قابلیت این هواپیمای بدون سرنشین در فرار از رادار و سایر سامانههای جاسوسی اشاره کرده است.
پایگاه خبری تحلیلی ایران هسته ای در نوشته ای به قلم علی شاهدیان، آورده است:منابع امریکایی از روز یکشنبه به این طرف انبوهی از گزارش های مفصل و دارای جزئیات منتشر کرده اند که نشان می دهد فناوری این هواپیما یکی از حساس ترین فناوری های موجود در اختیار سرویس های اطلاعاتی این کشور بوده و از اطلاعات مربوط به آن به شدت حفاظت می شده است.
این گزارش ها نشان می دهد دولت امریکا اکنون به شدت نگران تبعات سیاسی، فنی، اطلاعاتی و نظامی فرود اجباری این هواپیما در ایران است و به همین دلیل تمام ابزراهای خود را برای حداقل کردن خسارات ناشی از این موفقیت بزرگ ایران به کار گرفته است.
اکنون پرسش این است که چرا این هواپیما تا این حد برای دولت امریکا مهم است و جایگاه آن در سیستم فناوری نظامی و امنیتی امریکا چیست؟
بر مبنای مجموعه گزارش های موجود می توان مشخصات این هواپیما و دلایل حساسیت آن را به شکل زیر توضیح داد.
1- نخستین ویژگی این هواپیمای بدون سرنشین که باعث شده در نوع خود منحصر بفرد باشد توانایی تقریبا مهارناپذیر رادارگریزی آن است. اطلاعات موجود نشان می دهد این هواپیما توسط رادارهای معمولی برد بلند (حتی انواع بسیار پیشرفته آن) به هیچ وجه قابل رهگیری نیست و رادارهای برد کوتاه VHF نیز تنها در صورتی قادر به مشاهده آن –آن هم به سختی- هستند که هواپیما کمتر از 40 کیلومتر با آنها فاصله داشته باشد؛ اتفاقی که وقوع آن تقریبا محال است. ویژگی رادار گریزی این هواپیما ناشی از پوشش بسیار مخصوصی است که تمام سطح آن را پوشانده و بسیاری از کشورهای جهان از جمله روسیه و چین سال های طولانی است که به دنبال دست یابی به فرمول و مشخصات ساختمانی آن هستند. روزنامه نیویورک تایمز در تحلیل به قلم ویلیام براد و دیوید سانجر که روز دوشنبه 14 آذر 1390 منتشر شده، درباره توانایی رادار گریزی هواپیمای RQ170 نوشته است: «به گفته مقامات امریکایی، یک نمونه رادار گریز این هواپیمای بدون سرنشین اوایل امسال ساعت ها در موارد مکرر بر فراز مخفیگاه اسامه بن لادن در ابت آباد پاکستان پرواز کرد بدون آنکه بوسیله سامانه های دفاع هوایی پاکستان مورد شناسایی قرار گیرد». این روزنامه ادامه داده است: «ماه ها گزارش هایی، همگی تایید نشده، منتشر شده است که از همان هواپیما مرتبا بر فراز ایران و احتمالا با هدف شناسایی مراکز هسته ای یا موشکی مخفی استفاده می شده است». همچنین لولیتا سی بالدور، در گزارشی برای آسوشیتدپرس از واشینگتن در روز سه شنبه 15 آذر 1390 نیز او قول لورن تامپسون، تحلیلگر دفاعی موسسه لکسینگتون در ویرجینیا در این باره می نویسد: «این هواپیماها طوری طراحی شده اند که بتوانند به مکان هایی بروند که دیگر هواپیمای باسرنشین یا بدون سرنشین نمی توانند به آنجا بروند. این هواپیما به ویژه طوری طراحی شده است که ردیابی و هدف قرار دادن آن توسط دشمنان بسیار دشوار باشد». یک کارشناس فنی به «ایران هسته ای» عامل اصلی رادارگریزی این هواپیما رنگ مخصوص بدنه آن است.
2- دومین ویژگ این هواپیما که انتقال آن به ایران نگرانی بسیار جدی امریکایی ها را برانگیخته آن است که این فناوری RQ170 شباهتی جدی به فناوری بمب افکن های B-2 و همچنین جنگنده بمب افکن F-35 دارد که جزو پیشرفته ترین و در عین حال محرمانه ترین فناوری های نظامی امریکا محسوب می شود.
3- سومین ویژگی هواپیمای بدون سرنشین امریکایی که در اختیار ایران است، مربوط به موتورهای بسیار پیشرفته آن است که عملا به آن امکان می دهد به جای چند ساعت، چند روز در در هوا باقی بماند. جان پایک از اندیشکده گلوبال سکیوریتی در این باره به لولیتا سی بالدور گزارشگر آسوشیتدپرس از واشینگتن رد روز 15 آذر 1390 گفته است: «کلید موفقیت آمریکا در مورد هواپیماهای رادارگریز، موتورهای کم مصرف آنها است که به آنها امکان می دهد به جای چندین ساعت، روزها در هوا بمانند».
4- ویژگی چهارم هواپیمای RQ170 مربوط به توانایی های جنگ الکترونیک آن بویژه در دو حوزه خاص است. نخست اینکه این هواپیما می تواند مجموعه ارتباط رادیویی با سیم و بی سیم در اطراف منطقه پروازی خود را تا شعاعی بزرگ شنود کند و دوم اینکه قادر است در منطقه پروازی خود در صورت لزوم اختلالات الکترونیکی وسیع ایجاد نماید.
5- ویژگی پنجم هواپیمای بدون سرنشین RQ170 استقرار رادارهای فوق پیشرفته «سار» بر روی آن است که هیچ نمونه مشابهی در جهان ندارد. منابع غربی نام این رادار را AESA ذکر کرده اند.
6- ششمین ویژگی این هواپیما مربوط به دوربین ها، لنزها و سنسورهای نصب شده بر روی آن است که به آن یک توانایی منحصر بفرد تصویر برداری جاسوسی می دهد. این دوربین ها دارای توان تصویر برداری با وضوح بسیار بالا در هر شرایط جوی و همچنین دارای قدرت تفکیک منحصر بفرد هستند
در عین حال مقامات سازمان سیا اعلام کرده اند بزرگترین نگرانی آن ها در شرایط کنونی این است که ایرانیان اطلاعات مربوط به این هواپیما را به دانشمندان روسی و چینی بدهند و به این ترتیب اطلاعات مربوط به فناوری این هواپیماهای جاسوسی در اختیار نهادهای اطلاعاتی این دو کشور قرار گیرد. این در شرایطی است که این هواپیما طوری طراحی شده است که رادارها قادر به ردیابی آن نیستند.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است: علاوه بر این بقایای این هواپیما می تواند به دانشمندان ایرانی، چینی، روسی و یا هر کشور دیگری برای توسعه هواپیماهای جاسوسی مادون قرمز و یا فناوری هواپیماهای رادار گریز که تحت شرایطی قادر به ردیابی هواپیماهای مخفی از قبیل هواپیماهای بدون سرنشین هستند، مورد استفاده قرار گیرد.
علاوه بر این مقامات اطلاعاتی آمریکا از این مسئله در هراسند که امکانات موجود در این هواپیمای جاسوسی از جمله پوشش های ویژه هواپیما، موتور و دیگر تجهیزات منحصر به فرد آن برای ایجاد پیشرفت در هواپیماهای جاسوسی رادار گریز کشورهای دیگر از جمله چین مورد استفاده قرار گیرد.
نورتون شوارتز فرمانده نیروی هوایی آمریکا در این باره می گوید: کاملا واضح است که بهره برداری از سیستم مهندسی این هواپیما برای این کشورها امکان پذیر است. در واقع موضوع ایده آل برای در این زمینه این است که در تولید این هواپیما پیشرفت های مورد نظر آمریکا حفظ شود. این همان چیزی است که در ذهن ما نیز وجود دارد.
وی در ادامه سخنان خود تصریح می کند: در صورتی که این هواپیما در اختیار یکی از رقبای اصلی آمریکا در عرصه جهانی قرار گیرد، آمریکا کار زیادی در این مورد نمی تواند انجام دهد. از سوی دیگر دستیابی مقامات اطلاعاتی روسیه و چین به این هواپیما برای آمریکایی ها بسیار بدتر و کابوس وارتر از نگرانی در مورد تلاش ایران برای استفاده از سیستم مهندسی به کار رفته در این هواپیما است.
در ادامه این گزارش آمده است: استراتژی چین برای به دست آوردن فناوری کشورهای دیگر در زمینه پیشرفت های نظامی هوانوردی بر سه اصل استوار است، خرید، ساختن و یا دزدیدن این فناوری. گزارش اخیر موسسه ملی مطالعات استراتژیک دانشگاه دفاعی واشنگتن این نکته را بیان کرده است که اولویت اصلی چینی ها در این زمینه دزدیدن این فناوری ها است، به ویژه این که چینی ها به تازگی متوجه شده اند ایجاد تغییرات کوچک در یک جنگنده نیروی هوایی در میزان توانایی این جنگنده ها تاثیر بسیار زیادی خواهد داشت.
در واقع چین بیش از آن که بر روی تلاش برای به دست آوردن فناوری ساخت این تجهیزات از نظر قانونی و یا توانایی های خود برای ساخت این فناوری ها تمرکز کند، تمایل دارد بر روی توانایی های جاسوسی خود برای به دست آوردن فناوری های نظامی بسیار حساس تکیه کند.
دو نفر از مقامات آمریکا در اظهاراتی مدعی شده اند که منفجر کردن بقایای این هواپیما و یا فرستادن نیروهای ویژه عملیاتی به ایران برای منهدم کردن و یا به دست آوردن مجدد این هواپیما جزء اولویت های دولت اوباما نیست. زیرا هر گونه اقدامی در این زمینه به منزله بروز جنگ خواهد بود.
این گزارش در ادامه می افزاید: مقامات اطلاعاتی سازمان سیا مدعی شده اند که فهمیدن نحوه ساخت این هواپیما و جزئیات آن بسیار سخت و زمان بر خواهد بود، اما آزار دهنده ترین بخش ماجرا برای آمریکایی ها سخنان مقامات ایران است که گفته اند این هواپیما را خود موفق شده اند از طریق هک کردن مسیر کنترل آن بنشانند. مسئله ای که بر اساس اظهارات مقامات اطلاعاتی آمریکا بسیار محتمل است.
در پایان این گزارش به نقل از مقامات اطلاعاتی آمریکا آمده است: این احتمال که ایرانی ها با کمک چینی ها و روس ها توانسته اند این هواپیما را هک کرده و بنشانند، یک مسئله نگران کننده و هشدار دهنده برای آمریکا است، زیرا این مسئله به این معنا است که ایرانی ها قادر به از بین بردن توانایی های هواپیماهای جاسوسی آمریکا هستند.
میدانید هواپیمای جاسوسی آمریکایی شکارشده در ایران چه قابلیتهایی دارد؟ 
آر-کیو170 هواپیمای بدونسرنشینی است که از ارتفاع 15 کیلومتری و بدون آشکارشدن در رادار به جاسوسی میپردازد. گفته میشود پیش از حمله به محل اختفای بنلادن، این پهپاد 24ساعته منطقه را زیرنظر داشت.
محمدحسین جهانپناه: انتشار خبر ساقط شدن یکی از پهپادهای آمریکایی (پهپاد مخفف پرنده هدایتپذیر از دور است) بر فراز ایران در اواسط آذرماه امسال آن هم تنها چند هفته مانده به پایان سال میلادی، تیتر بسیاری از رسانههای خبری جهان را به خود اختصاص داد. البته این نخستین باری نبود که اخباری مبنی بر ساقط شدن هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی بر فراز ایران منتشر میشد، اما این بار داستان فرق میکرد، نام یکی از پر رمز و راز ترین هواپیماهای جاسوسی آمریکایی موسوم به آر-کیو170 به گوش میرسید. خبری که با تایید نصفه و نیمه آن از سوی ناتو و سپس پنتاگون چهرهای جدی به خود گرفت.
نخستین خبرها از وجود پهپادی پنهانکار در خاورمیانه حدود چهار سال پیش به رسانهها درز کرد، زمانی که برای اولین بار این هواپیما در فرودگاه قندهار افغانستان در حال تمرین در شرایط واقعی دیده شد. (تصویر زیر)
اطلاعاتی پیرامون جزئیات طراحی و ساخت آن در میان رسانهها وجود نداشت. شاید تنها چیزی که در باره آن میدانستیم، این بود که طرح ظاهری هواپیما به شدت یادآور یکی از طرحهای ناکام قدیمی آلمانها در جنگ جهانی دوم موسوم به اچ-او 229 است که طرح آن را در زیر مشاهده میکنید.
آر-کیو170 چیست؟
آر-کیو 170 توسط دایره توسعه برنامههای پیشرفته شرکت لاکهید مارتین یا به بیان ساده، همان اکانس وروکس طراحی شده بود، همان گروه معروفی که از زمان ساخت اولین جت جنگنده در ایالات متحده طراحی تقریبا تمامی هواپیماهای فوق محرمانه ارتش ایالات متحده، از اف117 گرفته تا یو2 را بر عهده داشت. کد آر-کیوی اول اسم پرنده مخفف پرنده بدون سرنشین شناسایی است که مشخصا نشان از غیرمسلح بودن آن میدهد (مثال معروف، پهپاد رزمی پردیتور ام-کیو است که مخفف پهپاد مسلح به موشک است) با این حال همچنان مشخص نیست که آر-کیو 170 دقیقا در چه بازهای از هواپیماهای جاسوسی جای میگیرد، پهپادهای دوربرد شناسایی استراتژیک نظیر گلوبالهاوک یا پهپادهای میانبرد شناسایی تاکتیکی، چیزی که احتمالش بیشتر است. (برای مشاهده تصاویر احتمالی این هواپیما،اینجا را کلیک کنید).
از دید فنی، آر-کیو 170 را میتوان پیشرفتهترین پهپاد پنهانکار عملیاتی دنیا و البته محرمانهترین آنها دانست. لاکهید در طراحی این بالپرنده نهایت ظرافت ممکن را به کار برده، با این حال مشخصا در پایان از بهکار بردن نهایت تکنولوژی پنهانکاری در آن خودداری شده است. این موضوع را به راحتی از دریچههای هوای بدون پوشش هواپیما میتوان فهمید. نوع موتور هواپیما هنوز معمایی بیجواب است.
آنچه کارشناسان حدس میزنند
با توجه به تجربیات دیگر پهپادهای مشابه و بدون در نظر گرفتن سرعت احتمالی، حدس زد این هواپیما بیشینه ارتفاعی در حدود 50هزار پا / 15هزار متر داشته باشد. آر-کیو170 همانند بیشتر هواپیماهای بدون سرنشین پنهانکار امروزی در قالب بال پرندهای یکپارچه اما نه چندان بزرگ با کنترل تماما ماهوارهای طراحی شده است. اگر چه اطلاعات و حتی تصاویر بسیار معدودی از این پرنده مرموز منتشر شده، اما همینقدر را میدانیم که فاصله دو سر بالهای این هواپیما در حدود 20 تا 27 متر است. سنسورهای اصلی این هواپیما در کنار رادار آرایه فازی (آرایه کاوش فعال الکترونیکی) در داخل بالهای هواپیما قرار گرفتهاند اما ماهیت آنها را تنها از شکل و شمایل ظاهری هواپیما میتوان حدس زد. به عنوان نمونه هواپیما قطعا از سیستمهای الکترواپتیکال (تلویزیونی) با ارتباط امن ماهوارهای با رمزنگاری 256 بیتی استفاده میکند. این گونه ارتباطات رمزنگاریشده توسط کدهایی 10 تا 11 رقمی محافظت میشوند که از امنیت به نسبت قابلتوجهی در دنیای ارتباطات برخوردارند.
هواپیماهای بدون سرنشین در این کلاس عموما میتوانند تمام مراحل عملیات را به صورت کاملا خودکار بر اساس نقشههای گرافیکی از پیش تعیینشده کنترل و اطلاعات تصویری دریافتی را در همان لحظه به مرکز کنترل منتقل کنند. این نقشههای از پیش تعیین شده همچنین به عنوان نقشه پشتیبان در هنگام قطع ارتباط ماهوارهای برای بازگشت خودکار به پایگاه مادر نیز استفاده میشود و بههمین دلیل، قبل از هر پرواز، نقشه منطقه عملیات به کامپیوتر هواپیما داده میشود.
چرا پهپاد؟
از نظر کلی هواپیماهای بدون سرنشین بهخصوص آنهایی که با کنترل ماهوارهای هدایت میشوند همچنان با مشکلات زیادی مواجه هستند. ارتش ایالات متحده از ابتدای تهاجم به عراق تا به امروز صدها پهپاد کوچک و بزرگ را برای انجام انواع عملیاتهای شناسایی یا تهاجمی روانه خاورمیانه کرده که بیش از یک سوم آنها دچار سانحه شده و از دست رفتهاند. پهپادهای کنونی در شرایط عملیاتی بسیار آسیبپذیرند، چرا که بسیار پیش آمده که خلبان هواپیمای بدون سرنشین از سر بیدقتی یا بی تجربگی هواپیمایش را به باد داده یا به دلیل از دست رفتن ارتباط ماهوارهای برای مدتی هر چند کوتاه، کنترل هواپیمای بدون سرنشین از دست مرکز کنترل خارج شده است.
علیرغم چنین مشکلاتی از آن سوی ماجرا هم نباید غافل شد. واقعا نمیتوان نقاط ضعف زیادی برای هواپیماهای پنهانکاری در این سطح پیدا کرد، چرا که اینگونه هواپیماهای پنهانکار با توجه به موتور جت و دریچههای هوای خود، بیصدا هستند و ارتفاع پرواز بالا، آنها را از دیده شدن در امان نگاه میدارد. مجموعه این تواناییها، کاربرد هواپیماهای بدون سرنشین شناسایی را به جای هواپیماهای سرنشیندار بهصرفه کرده است.
آر-کیو170 در میدان نبرد
آنطور که این روزها شنیده میشود، آر-کیو170 برای نخستین بار شش سال پیش عملیاتی شد، زمانی که اسکادران 30-ام شناسایی از وینگ 432 نیروی هوایی ایالات متحده اولین پرندههای سفیدرنگ خود را دریافت کرد. آر-کیو 170 به فاصله تنها دو سال از تحویل به نخستین یگان عملیاتی، بی سر و صدا در فرودگاه قندهار استقرار یافت. بهدنبال انتشار نخستین تصاویر این پرنده در فرودگاه قندهار و از آنجاکه تا آن زمان حتی اسم هواپیما در هالهای از ابهام قرار داشت،آن را جانور قندهار نامیدند. نبود نام رسمی و تاییدشده به شهرت سریع حیوان قندهار منجر شد.
پرواز این پهپادها و استقرارشان در منطقه در حقیقت پاسخی بود به کاهش پروازهای هواپیماهای شناسایی سرنشیندار یو2 در منطقه که از زمان حمله نیروهای غربی به افغانستان با همراهی پهپادهای گلوبالهاوک در منطقه مستقر شده بودند. از طرفی استقرار این پهپاد جدید این امکان را فراهم میکرد که با استفاده از مزیت پنهانکاری هواپیما، دامنه عملیات شناسایی بدون ایجاد بلواهای سیاسی به مرز کشورهای همسایه افغانستان هم گسترش پیدا کند، بخصوصکه از نظر تئوری تنها رادارهای موج بلند، آنهم در شرایطی خاص میتوانند هواپیماهایی از این دست را شناسایی کنند که آنهم از نظر عملی آزمایش نشده بود.
به دنبال بالا گرفتن درگیریها در شبهجزیره کره در سال 2010 / 1389، یگانهای شناسایی مجهز به آر-کیو170 به کره جنوبی انتقال یافتند تا فعالیتهای موشکی کره شمالی را زیر نظر بگیرند.
از آگوست 2010 / مرداد 1389 که احتمال حضور اسامه بن لادن در پاکستان جدیتر شد، عملیات آر-کیو170 در افغانستان جانی دوباره گرفت، بخصوص که این بار با یک سیستم ارتباط تلویزیونی همزمان پشتیبانی میشدند. گفته میشود یگانهای آر-کیو170 در طول این مدت، منطقهای را که گفته میشد بنلادن در آن سکنی گزیده، 24ساعته از ارتفاع بالا زیر نظر گرفته بودند. این عملیات که در نهایت به حمله یگانهای ویژه نیروی دریایی و مرگ بن لادن انجامید، زیر چشمان تیزبین آر-کیو170 اتفاق افتاد و باراک اوباما شخصا از مقر فرماندهی عملیات، تصاویر ارسالی از هواپیمای بدون سرنشین را نظارهگر بود. این در حالی بود که حضور ناپیدای این هواپیماهای بدون سرنشین در حریم هوایی پاکستان که پس از مرگ بنلادن افشا شد، خشم مقامات پاکستانی را در پی داشت، بخصوصکه سیستم پدافند هوایی این کشور در تمام مدت از حضور این هواپیماهای بدون سرنشین مطلع نشده بود.
چرا سقوط این هواپیما در ایران این قدر مهم است؟
در طول تمام سالهای پس از جنگ سرد تنها یک هواپیمای پنهانکار آمریکایی در مرز کشوری دیگر توسط پدافند هوایی یا سانحه فنی سرنگون شده و آن هم ماجرای اف117 نگونبختی بود که از بد حادثه هنگام بازگشت از ماموریت بمباران خود سر راه یک موشک سام3 یوگسلاوی قرار گرفت و سرنگون شد. (تصویر زیر، نمای یک فروند هواپیمای پنهانکار F-117 را نشان میدهد).
در عین حال حتی از زمان جنگ سرد به این سو هیچیک از هواپیماهای جاسوسی یا رادارگریز سرنگون شده همچون یو2 به سلامت به دست نیامده است.
بر اساس برخی گمانهزنیها، این پهپادها از مدتها پیش عملیاتهای گسترده شناسایی را در مرزهای غربی افغانستان اجرا میکردند تا اینکه سرانجام همهچیز با خبر سرنگونی یکی از این هواپیماها در داخل خاک ایران، رنگی دیگر به خود گرفت. بخصوص اینکه این هواپیما به سلامت در اختیار نیروهای نظامی ایرانی قرار گرفته، اعتباری دیگر به این ماجرا بخشیده است.
اینکه اساسا این هواپیما چگونه و به چه ترتیب سرنگون شده همچنان یک معماست، اما چیزی که با اطمینان میشود از آن سخن گفت همان سرنگونی هواپیماست چرا که سکوت معنادار پنتاگون در تایید یا تکذیب سریع موضوع به همراه تحلیلهای دیرهنگام ناتو مبنی بر گم کردن پهپادی بی نام و نشان در غرب افغانستان نشان از تایید همین مدعا داشت. اما هر نوع تحلیل بیشتر در این زمینه نیازمند انتشار اخبار یا حداقل تصاویری قابل تحلیل است.
|
خرابی تلفن |
17 |
پست استان تهران |
140 |
|
مرکز فوریتهای پلیسی |
110 |
وزارت راه و ترابری |
141 |
|
ستاد خبری وزارت اطلاعات |
113 |
سازمان تامین اجتماعی |
142 |
|
اورژانس |
115 |
داره کل بیمه خدمات درمانی |
143 |
|
ستاد خبری حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی |
116 |
ندای قرآن |
144 |
|
اطلاعات تلفن |
118 |
ندای امداد جمعیت هلال احمر |
147 |
|
ساعت گویا |
119 |
صدای مشاور خانواده |
148 |
|
تلگراف تلفنی |
120 |
ندای بهداشت |
149 |
|
شرکت برق منطقه ای تهران |
121 |
روابط عمومی سازمان صدا و سیما |
162 |
|
حوادث آب |
122 |
سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور |
167 |
|
اورژانس اجتماعی |
123 |
ارتباط مردمی شرکت مخابرات استان تهران |
190 |
|
سازمان بازرسی و نظارت بر قیمت کالا و خدمات |
124 |
اطلاعات داروخانه های شبانه روزی |
191 |
|
آتش نشانی |
125 |
تقویم روز – ساعات شرعی |
192 |
|
رزرو تلفن شهرستان |
126 |
پست تلفنی |
193 |
|
تلکس تهران |
127 |
مرکز پیام امداد گاز |
194 |
|
مرکز پاسخگویی و خدمات الکترونیک قوه قضائیه |
129 |
رزرو تلفن خارجه |
195 |
|
تاکسی تلفنی تهران |
133 |
دفتر نظارت همگانی نیروی انتظامی |
197 |
|
مرکز اطلاع رسانی سازمان هواشناسی |
134 |
فراخوان (پیجینگ) |
198 |
|
مرکز ارتباطات مردمی سازمان بازرسی کل کشور |
136 |
اطلاعات پرواز فرودگاه مهرآباد |
199 |
|
سامانه فوریتهای خدمات شهری (شهرداری) |
137 |
سیستم کامپیوتری ریز مکالمات |
1818 |
|
ارتباط مستقیم با مسئولان وزارت کشور |
138 |
روابط عمومی شرکت مخابرات ایران |
09990 |
|
مرکز اطلاعات حرکت قطارها |
139 |
اطلاعات تلفن شهرستانها |
3333333 |
